Uyku Apnesi Nedir?

Uyku apnesi, uykuda solunumun tekrarlayan şekilde durması veya yüzeysel hale gelmesiyle oluşan ciddi bir uyku bozukluğudur.
Kişi bu esnada farkında olmadan onlarca kez nefes almayı durdurabilir. En sık görülen tipi Obstrüktif Uyku Apnesi Sendromu (OSAS) olarak bilinir.
 
Bu durum genellikle üst solunum yolundaki yumuşak dokuların (dil kökü, yumuşak damak, küçük dil, geniz bölgesi) uyku sırasında gevşeyip hava yolunu tıkamasıyla ortaya çıkar.
 
Uyku apnesi yalnızca horlama değildir; kalp, beyin ve metabolizma sağlığını etkileyen ciddi bir hastalıktır.
 
 

Uyku Apnesinin Belirtileri Nelerdir?

•Gürültülü ve sürekli horlama
•Uykuda nefesin durması (çoğu kez eşi fark eder)
•Sabahları yorgun uyanma, baş ağrısı, ağız kuruluğu
•Gün içinde uyku hali, konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık
•Geceleri sık idrar yapma isteği
•Uzun vadede yüksek tansiyon, ritim bozuklukları, kalp-damar hastalıkları ve şeker hastalığı gelişebilir. Özellikle ağır uyku apnesi uzun vadede yaşam süresini 10 yıla kadar azaltabilmektedir.
 
Bu belirtiler varsa, ayrıntılı kulak burun boğaz muayenesi, uyku testi (polisomnografi) ile değerlendirme yapılmalıdır.
 
Uyku Apnesi Tanısı Nasıl Konur?
Uyku apnesi tanısında polisomnografi (uyku testi) kullanılır.
Test sırasında solunum, kalp atımı, beyin dalgaları ve oksijen seviyesi kayıt altına alınır.
Elde edilen Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) değeri, hastalığın şiddetini belirler:
•5–15 arası: Hafif
•15–30 arası: Orta
•30 üzeri: Ağır uyku apnesi
 

Uyku Apnesi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi her hastaya özel planlanır.
Öncelikle kilo fazlalığı varsa azaltılması, sigaranın bırakılması, sırtüstü yatıştan kaçınılması önerilir.
Bazı hastalarda PAP cihazı (basınçlı hava maskesi) kullanılır.
Ancak bu yöntemi tolere edemeyen veya kalıcı çözüm özellikle genç hastalarda uyku apnesi cerrahisi tercih edilir.
 

Uyku Apnesi Cerrahisi (OSAS Cerrahisi)

Cerrahi tedavinin amacı, üst solunum yolundaki tıkanıklığı kalıcı olarak ortadan kaldırmak ve hava yolunu genişletmektir.
Tıkanıklığın yeri muayene, endoskopik değerlendirme ve gerekirse uyku endoskopisi ile belirlenir.

1.⁠ ⁠Burun Cerrahileri

Burun tıkanıklığı, hava akışını zorlaştırarak uyku apnesini ağırlaştırır.
•Septoplasti (deviasyon ameliyatı)
•Konka küçültme (burun eti ameliyatı)
ile burun açıklığı artırılır, nefes kalitesi ve uyku rahatlığı sağlanır.
        •     Burun ucu düşüklüğü veya burun dışında aşırı eğrilik olması durumunda burun ucunu kaldırma gibi ufak da olsa burun estetiği müdahalesi yani Rinoplasti hastalara önerilebilir.

2.⁠ ⁠Yumuşak Damak ve Küçük Dil Cerrahileri

Tıkanıklığın en sık olduğu bölgelerden biridir.
•Uvulopalatofaringoplasti (UPPP)
•Lazer veya radyofrekans damak küçültme yöntemleriyle yumuşak damak toparlanır.
Amaç, hava yolunu genişletip horlamayı azaltmaktır.

3.⁠ ⁠Dil Kökü Cerrahileri

Dil kökü geriye kaçarak hava yolunu tıkıyorsa:
•Dil kökü radyofrekans,
•Dil kökü askı,
•Genioglossus ilerletme ameliyatı yapılabilir.

4.⁠ ⁠Çene (Maksillomandibular) Cerrahileri

Çene geriliği olan hastalarda, alt ve üst çenenin öne alınmasıyla solunum yolu kalıcı olarak genişletilir.
Bu yöntem ileri düzey uyku apnesinde oldukça etkilidir.

5.⁠ ⁠Çok Seviyeli (Multilevel) Cerrahiler

Bazı hastalarda birden fazla bölgede darlık bulunur.
Bu durumda aynı seansta birkaç bölgede cerrahi yapılabilir.
Amaç; solunum yolunu tüm düzeylerde açık hale getirmektir.
 

Cerrahi Sonrası Süreç

Ameliyat sonrası horlama genellikle belirgin şekilde azalır veya tamamen ortadan kalkar.
Hasta sabahları daha dinç uyanır, gün içi yorgunluk kaybolur.
Doğru hasta seçimiyle cerrahi başarı oranı oldukça yüksektir.
 

Sık Sorulan Sorular

1.⁠ ⁠Uyku apnesi ameliyatı zor mudur?

Ameliyatın zorluk derecesi tıkanıklığın yerine ve yapılan cerrahi türüne göre değişir.
Basit damak veya burun ameliyatları kısa sürede tamamlanır ve iyileşme süreci rahattır.
Çok seviyeli cerrahilerde süreç biraz daha uzun olabilir, ancak deneyimli bir cerrah tarafından yapıldığında güvenli ve etkili sonuçlar elde edilir.

2.⁠ ⁠Ameliyat sonrası horlama tamamen geçer mi?

Çoğu hastada horlama tamamen kaybolur veya belirgin şekilde azalır.
Ancak kilo artışı, alkol kullanımı veya uyku pozisyonu gibi faktörler sonucu horlama tekrar edebilir.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları tedavinin başarısını artırır.

3.⁠ ⁠Cerrahi sonrası ne kadar sürede normal hayata dönülür?

Ameliyatın türüne göre değişmekle birlikte, hastalar genellikle 7-10 gün içinde günlük hayatına döner.
Damak ve dil kökü cerrahilerinde birkaç gün süren hafif ağrı veya yutkunma güçlüğü olabilir.
İyileşme süreci genellikle hızlıdır ve hasta kısa sürede kaliteli bir uykuya kavuşur.
 

Sonuç

Uyku apnesi, yaşam kalitesini bozan ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir hastalıktır.
Erken tanı, doğru tedavi ve gerekirse cerrahi müdahale ile hem horlama hem de uyku bozuklukları kalıcı olarak düzeltilebilir.
Uyku apnesi cerrahisi, uygun hastalarda uzun vadeli ve etkili bir çözümdür.

Doç. Dr. Mehmet Metin – Kulak Burun Boğaz Uzmanı Kayseri

Kayseri’de uyku apnesi ve horlama cerrahisi alanında kapsamlı değerlendirme ve kişiye özel tedaviler uygulamaktadır.
Her hastanın anatomik yapısı farklı olduğundan, tedavi planı bireysel olarak hazırlanır.
Amacımız; rahat nefes almanızı, kaliteli uyku uyumanızı ve sağlıklı bir yaşam sürmenizi sağlamaktır.